Op de RIDEM-redactie rijden we graag stukken van de Trans Euro Trail (TET). We weten dus hoe leuk het is om in Nederland het asfalt achter je te laten, maar ook hoe lastig het soms is om een mooie, legale onverharde route te vinden. De gratis NL Offroad Planner van AdventureCompanion kan daarbij helpen. Volgens de maker zijn inmiddels 37.000 kilometer aan onverharde wegen in kaart gebracht, waarbij zelfs verkeersborden worden meegenomen in de routeberekening.
De NL Offroad Planner werkt rechtstreeks in je browser, zonder account of abonnement. Je kiest een startpunt en bestemming op de kaart, waarna de software een route berekent die zoveel mogelijk onverharde wegen meepakt. Met een schuifregelaar geef je aan hoeveel extra kilometers je bereid bent te rijden om meer zand en gravel onder de wielen te krijgen.
Een paar kilometer omrijden voor een mooi zandpad vinden wij doorgaans geen straf. Veel gewone navigatiesystemen sturen je echter het liefst over asfalt, ook als er vlakbij een prima onverharde verbinding ligt. Met deze planner kun je zelf op zoek naar zulke wegen. De route kun je na afloop downloaden als GPX-bestand en gebruiken in je eigen navigatiesysteem.
Ook verkeersborden tellen mee
Veel onverharde wegen staan al in OpenStreetMap, een openbare kaartendatabase die door vrijwilligers wordt bijgehouden. AdventureCompanion combineert die informatie met verschillende Nederlandse databronnen, waaronder het Nationaal Wegenbestand, topografische kaarten en de verkeersbordendatabase van het Nationaal Dataportaal Wegverkeer (NDW).
Vooral dat laatste is handig. Een onverharde weg kan immers gewoon openbaar zijn, maar net zo goed verboden terrein voor motorvoertuigen. De planner probeert zulke beperkingen mee te nemen en markeert wegen waarvan de toegankelijkheid onzeker is met rode stippen. Je kunt zelf bepalen hoe de routeplanner met die twijfelgevallen omgaat en ongewenste wegen met een klik uit je route halen.
Helemaal waterdicht is die aanpak niet. Ook de landelijke verkeersbordendatabase is niet volledig en wijzigingen worden niet altijd onmiddellijk verwerkt. Bovendien kan een weg om andere redenen afgesloten zijn. De maker waarschuwt daarom nadrukkelijk dat ook een route zonder rode stippen geen garantie biedt dat je overal legaal mag rijden.
Hoe lastig is dat zandpad?
AdventureCompanion probeert ook iets te zeggen over de moeilijkheidsgraad van onverharde trajecten. Daarvoor worden onder meer gegevens uit OpenStreetMap en het Actueel Hoogtebestand Nederland gebruikt. Hoogteverschillen en het verloop van de weg helpen om een inschatting te maken van de uitdaging die je onderweg kunt verwachten.
Uit ervaring weten we dat zo’n inschatting betrekkelijk is. Een breed zandpad waar je in augustus moeiteloos overheen rijdt, kan na een paar dagen regen een heel ander verhaal worden. En een hoogtekaart vertelt je weinig over diepe modder of mul zand.
Met een aparte instelling kun je de planner uitdagendere stukken laten opzoeken. Ook kun je zelf tussenpunten toevoegen of een bestaande GPX-route inladen als referentie. Dat laatste is bijvoorbeeld handig wanneer je een bekende TET-route wilt combineren met eigen onverharde wegen, of een alternatief zoekt voor een traject dat je liever overslaat.
Een routeplanner die van zijn gebruikers leert
De maker geeft aan dat hij wekelijks een overzicht krijgt van wegen die gebruikers uit hun routes verwijderen. Hij bekijkt die trajecten vervolgens en haalt wegen waar motorfietsen niet mogen komen zo nodig uit de gegevens.
Dat lijkt ons een verstandige werkwijze, want de toegankelijkheid van onverharde wegen in Nederland verandert regelmatig. Een weg die jarenlang probleemloos bereden kon worden, kan inmiddels afgesloten zijn. Andersom kan een pad dat op een kaart als ontoegankelijk staat geregistreerd in werkelijkheid gewoon openbaar zijn.
AdventureCompanion is overigens niet de enige gratis Nederlandse routeplanner die specifiek onverharde wegen opzoekt. Ook Offroad Pilot biedt die mogelijkheid, inclusief GPX-export en instellingen om extra onverhard mee te pakken. AdventureCompanion onderscheidt zich onder meer met zijn combinatie van Nederlandse overheidsgegevens, waarschuwingen over toegangsregels en instellingen voor de moeilijkheidsgraad.
De genoemde 37.000 kilometer is een opgave van de maker. Hoeveel daarvan daadwerkelijk toegankelijk is voor motorfietsen, valt er niet uit af te leiden. De routeberekeningen hebben we bovendien nog niet in de praktijk gecontroleerd.
Wij gaan er in ieder geval eens mee spelen. Want hoeveel TET we ook rijden, een paar nieuwe zandwegen in de eigen omgeving ontdekken blijft leuk. Kijk onderweg alleen wel goed naar de borden, ook als de routeplanner geen waarschuwing geeft.
