Een Harley-Davidson met één cilinder, 27 pk en een Nederlandse vanafprijs van 6.895 euro. Het klinkt als een behoorlijke breuk met de traditie van het Amerikaanse motormerk. Maar de nieuwe Sprint 440, die deze week op de EICMA in Milaan staat, is eigenlijk een herhaling van iets wat Harley-Davidson 65 jaar geleden al eens deed. Inclusief buitenlandse samenwerking, een relatief kleine motor en een poging om een nieuwe generatie motorrijders aan het merk te binden.
De eerste Sprint uit 1961
Eind jaren vijftig zat Harley-Davidson met een probleem. Het Amerikaanse merk had zijn grote V-twins, de Sportster en enkele lichte motorfietsen, maar miste een aantrekkelijk model daartussen. Ondertussen wonnen Europese fabrikanten en de opkomende Japanse merken steeds meer terrein met betaalbare motoren die ook voor beginnende motorrijders interessant waren.
Harley probeerde zelf iets te ontwikkelen. Er werden verschillende eencilinder- en tweecilinderconcepten onderzocht, maar de investeringen die nodig waren om een concurrerend product te bouwen, bleken te groot. Na een zoektocht langs Europese fabrikanten kwam Harley-Davidson uit bij het Italiaanse Aermacchi, een bedrijf dat zijn wortels had in de vliegtuigindustrie.
In 1960 nam Harley een belang van vijftig procent in de motorfietsactiviteiten van Aermacchi. Een jaar later stond de eerste Harley-Davidson Sprint bij de dealers.
Dat was de Model C, een 250cc-eencilinder met een bijna horizontaal liggende cilinder en een vierversnellingsbak. De motor was uitgesproken Italiaans, al stond er Harley-Davidson op de tank. De kickstarter zat links en het schakelpedaal rechts, met een omgekeerd schakelpatroon. Ook het frame week sterk af van wat Amerikaanse motorrijders gewend waren.
De Sprint was lichtvoetig, relatief betaalbaar en aantrekkelijk voor een ander publiek dan de grote Amerikaanse twins. Harley had daarmee eindelijk een motorfiets waarmee het merk kon concurreren in het groeiende middensegment.
De Sprint bleek bovendien behoorlijk veelzijdig. In 1962 verscheen de Model H met een kleinere tank, hooggeplaatste uitlaat en meer vermogen. Ook in de motorsport deden de Aermacchi-machines van zich spreken. In 1969 kwam er een 350cc-versie, waarna in 1971 ook de op onverhard gebruik gerichte Sprint SX volgde.
Wie bij Harley-Davidson uitsluitend denkt aan zware V-twins, vergeet dus een compleet hoofdstuk uit de geschiedenis van het merk. De Sprint was jarenlang een belangrijke motorfiets voor Harley, en zijn Italiaanse afkomst zat het succes niet in de weg.
Harley-Davidson onder AMF
In januari 1969 nam American Machine and Foundry, beter bekend als AMF, Harley-Davidson over. Het Amerikaanse industrieconcern hield zich bezig met de meest uiteenlopende producten, van industriële machines tot bowlingapparatuur en sportartikelen.
De overname kwam op een moment dat Harley-Davidson financieel kwetsbaar was. Het bedrijf had kapitaal nodig om te moderniseren en de steeds sterkere Japanse concurrentie het hoofd te bieden. AMF beschikte over dat kapitaal, maar wilde ook de productie flink opvoeren.
Het AMF-tijdperk kreeg onder motorliefhebbers een beroerde reputatie. Harley-Davidson kampte in de jaren zeventig met kwaliteitsproblemen en verloor terrein aan Japanse fabrikanten, die vaak betrouwbaardere en technisch modernere motorfietsen aanboden. De letters AMF op een Harley-tank zijn voor veel liefhebbers nog altijd geen aanbeveling.
Toch verdient die periode enige nuance. Onder AMF werd ook geïnvesteerd in productieapparatuur, computergestuurde fabricage en productontwikkeling. De Super Glide, Low Rider en Tour Glide stammen uit die jaren, terwijl investeringen uit het AMF-tijdperk mede de basis legden voor de latere Evolution V-twin.
Voor de Sprint was het geen gelukkige periode. De 350cc-eencilinder werd gemoderniseerd en kreeg in 1973 onder meer een nieuw frame, elektrische startmotor en richtingaanwijzers. De aanpassingen maakten hem echter ook aanzienlijk zwaarder. Tegen de steeds modernere Japanse motorfietsen kon de Italiaans-Amerikaanse Sprint uiteindelijk niet meer op.
In 1974 verdween de Sprint uit het programma. Harley-Davidson bleef nog enkele jaren andere kleine motorfietsen aanbieden, maar beëindigde zijn lichte motorfietsactiviteiten in 1978.
Drie jaar later was ook het AMF-tijdperk voorbij. In juni 1981 kochten dertien leden van het management, onder wie Willie G. Davidson, Harley-Davidson terug voor ongeveer 75 miljoen dollar. Daarmee was het merk weer zelfstandig. Maar AMF liet iets achter dat ruim 45 jaar later opnieuw relevant zou worden.
De bijzondere geschiedenis van de fabriek in York
De nieuwe Sprint 440 is samen met het Indiase Hero MotoCorp ontwikkeld. Voor de Amerikaanse markt vindt de eindassemblage vanaf het voorjaar van 2027 echter plaats in York, Pennsylvania, in een fabriek die Harley-Davidson al meer dan vijftig jaar gebruikt.
De geschiedenis van die fabriek begint lang voordat er motorfietsen werden gebouwd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden er onder meer Bofors-luchtafweerkanonnen geproduceerd. In 1964 kocht AMF het complex van de Amerikaanse marine en gebruikte het onder andere voor de fabricage van militaire onderdelen, bowlingapparatuur, sneeuwscooters en golfkarretjes.
Toen AMF vijf jaar later Harley-Davidson overnam, beschikte het concern dus al over een grote fabriek in Pennsylvania. Begin jaren zeventig werd besloten de assemblage van motorfietsen vanuit Milwaukee naar York te verplaatsen. In 1973 was die verhuizing voltooid.
Bij de managementbuy-out van 1981 werd de fabriek onderdeel van het opnieuw zelfstandige Harley-Davidson. Sindsdien is York een belangrijk productiecentrum van het merk gebleven.
En uitgerekend daar wordt straks de Amerikaanse Sprint 440 geassembleerd. Een motorfiets die zijn naam ontleent aan een Italiaanse Harley uit 1961 en waarvan de Amerikaanse productie terugvoert naar de industriële erfenis van AMF.
Dat laatste geldt voor de Amerikaanse uitvoering. Harley heeft niet aangekondigd dat de Europese Sprint 440 eveneens in York wordt geassembleerd.
Waarom de Sprint 440 zijn naam verdient
Er zijn duidelijke technische verschillen tussen de oude en de nieuwe Sprint. De oorspronkelijke motor had 250 cc, een vierversnellingsbak en een eenvoudige constructie uit het begin van de jaren zestig. De Sprint 440 heeft een lucht- en oliegekoelde 440cc-eencilinder met 27 pk, zes versnellingen, injectie, ABS en een TFT-dashboard.
Maar de overeenkomst zit in de opdracht die Harley-Davidson zichzelf heeft gegeven. In 1961 moest de Sprint het gat vullen tussen de lichte motoren en de grotere, duurdere Amerikaanse machines. Dat lukte met hulp van een Italiaanse fabrikant. In 2026 kiest Harley-Davidson opnieuw voor een buitenlandse samenwerkingspartner om een motorfiets te bouwen voor een publiek dat de gebruikelijke Harleys te groot, te zwaar of te duur vindt.
De nieuwe Sprint 440 kost in Nederland vanaf 6.895 euro en in België 5.895 euro. Met 189 kilo rijklaar gewicht en een zithoogte van slechts 683 millimeter is het een heel andere motorfiets dan de zware cruisers waarmee Harley-Davidson zijn naam heeft gevestigd.
Daaruit kwam ook een zwak punt naar voren: met 27 pk heeft de Sprint aanzienlijk minder vermogen dan die Japanse concurrenten. De eerste internationale rijtesten wijzen bovendien op een vrij stugge achtervering en een voorrem die niet uitblinkt in remkracht. De lage prijs maakt veel goed, maar technisch is de nieuwe Harley bepaald niet de vanzelfsprekende winnaar in dit segment.
De eerste Sprint stond destijds voor een vergelijkbare uitdaging. Hij werd ontwikkeld om klanten bij Europese en Japanse merken weg te halen, groeide uit tot een succesvolle modellenfamilie, maar verloor uiteindelijk de strijd toen de concurrentie modernere motorfietsen ging bouwen.
Of de nieuwe Sprint dat lot bespaard blijft, zal vooral afhangen van zijn aantrekkingskracht als motorfiets. Een Harley-embleem alleen is in deze prijsklasse niet genoeg.
Toch is het mooi hoe de geschiedenis zich hier herhaalt. Dezelfde merknaam, opnieuw een buitenlandse partner, opnieuw een bescheiden eencilinder en opnieuw de poging een nieuwe generatie motorrijders binnen te halen. Zelfs AMF, dat Harley-Davidson in 1981 achter zich liet, duikt via de fabriek in York weer op.
