Xavi Hernández is sinds deze maand bondscoach van het Nederlands elftal. Op het eerste gezicht heeft dat weinig met motorracen te maken, maar de voormalige middenvelder staat wel voor een opgave die Valentino Rossi na zijn MotoGP-carrière ook moest leren beheersen: hoe zorg je ervoor dat alles wat jou als sportman uitzonderlijk maakte ook werkt wanneer je zelf niet meer degene bent die het uitvoert? Xavi bepaalde bij Barcelona jarenlang op het veld waar het spel naartoe ging, Rossi deed op een motor iets vergelijkbaars. Tegenwoordig moeten ze anderen zover krijgen dat hún ideeën goed worden uitgevoerd, en juist dat blijkt voor grote sporters een totaal ander vak.
Rossi moest leren dat hij geen coureur meer was
Hoe groot die omschakeling kan zijn, vertelde VR46-teammanager Pablo Nieto onlangs opvallend open. Volgens Nieto had Rossi na het beëindigen van zijn MotoGP-carrière een jaar of twee nodig om aan zijn nieuwe leven te wennen. Dat klinkt logisch, maar bij Rossi is het verschil extreem: meer dan twintig jaar draaide vrijwel iedere werkdag om één vraag, namelijk hoe hij zelf sneller kon worden. Daarna was hij ineens eigenaar van een MotoGP-team waarin iemand anders op zondag het gas opendraait.
Nieto beschrijft Rossi inmiddels als iemand die steeds verder in zijn rol is gegroeid. Belangrijke beslissingen over bijvoorbeeld rijders en fabrikanten komen uiteindelijk bij hem terecht, maar lang niet ieder technisch of organisatorisch detail. Het team filtert informatie voordat Rossi erbij wordt betrokken, hij luistert naar zijn mensen en laat veel aan hen over. Bij de grote beslissingen heeft hij uiteindelijk wel het laatste woord. Daarmee is Valentino Rossi als teambaas bijna het tegenovergestelde geworden van Valentino Rossi als coureur: op de motor moest hij zoveel mogelijk zelf bepalen, zijn wil was absolute wet, als eigenaar moet hij vooral weten wanneer hij zich ergens níét mee moet bemoeien.
Xavi bouwt op dezelfde manier een team om zich heen
Xavi staat nu aan het begin van een vergelijkbaar proces bij Oranje. Niet omdat een bondscoach hetzelfde werk doet als een MotoGP-teameigenaar, maar omdat ook hij een uitzonderlijk sterke eigen visie moet leren vertalen naar een groep. De KNVB stelde hem op 12 augustus aan als opvolger van Ronald Koeman. Xavi tekende tot en met het WK van 2030 en verwees bij zijn presentatie nadrukkelijk naar de Nederlandse invloed op zijn eigen voetbalopleiding. Johan Cruijff en Rinus Michels, maar ook Louis van Gaal en Frank Rijkaard, noemt hij als belangrijke invloeden.
Minstens zo interessant is hoe hij vervolgens zijn staf samenstelde. Sergio Alegre, Óscar Hernández en Iván Torres kent hij al langer en zij kennen zijn werkwijze, maar daaromheen komen onder anderen Ruud van Nistelrooij, Adil Ramzi en Patrick Lodewijks. Xavi noemt de verschillende achtergronden en kwaliteiten binnen die staf bewust complementair. Hij kiest dus niet simpelweg voor een groep vertrouwelingen die zijn visie zonder discussie uitvoert, maar combineert zijn eigen mensen met trainers die het Nederlandse voetbal en de spelers van binnenuit kennen. Dat is precies de stap die een voormalige topsporter moet maken zodra hij na zijn carrière leiding wil geven.
De naam Rossi staat overal, maar Rossi doet niet alles
Bij VR46 is inmiddels goed zichtbaar hoe zoiets eruit kan zien. Het team draagt Rossi’s initialen en rugnummer en ook het fluoriserende geel, Tavullia, de Riders Academy en het nummer 46 op de motoren laten weinig twijfel bestaan over wie erachter zit. Toch draait het dagelijkse MotoGP-team niet om Rossi alleen. Valentino is officieel Team Owner, Alessio ‘Uccio’ Salucci leidt de organisatie als Team Director en Pablo Nieto is Team Manager. Die verdeling bestaat al jaren en ook bij de presentatie van het team voor 2026 werden die rollen opnieuw zo omschreven.
Dat maakt de ontwikkeling van Rossi interessanter dan wanneer hij zelf ieder raceweekend vanaf de pitmuur zou proberen te regeren. VR46 wordt juist volwassener naarmate het team minder afhankelijk wordt van Valentino Rossi zelf. Zijn waarde verdwijnt daarmee niet; Nieto zegt dat Rossi tijdens raceweekenden dingen bij rijders ziet die anderen ontgaan en adviezen kan geven die alleen iemand met zijn ervaring kan geven. Maar dat is iets anders dan iedere afstelling bepalen of iedere vergadering leiden.
Van talent naar overdraagbaar talent
Daar zit uiteindelijk de mooiste overeenkomst met Xavi. Een geweldige voetballer ziet ruimte waar een ander die niet ziet, een geweldige coureur voelt wat een motor doet voordat iemand het volledig uit de data kan halen. Dat soort kwaliteiten maakten Xavi en Rossi bijzonder, maar ze worden pas echt waardevol voor een team wanneer ze overdraagbaar worden. Een middenvelder moet anders gaan bewegen omdat Xavi hem iets heeft laten zien, een jonge MotoGP-coureur moet sneller worden omdat Rossi hem wijst op iets wat hij zelf nog niet voelde.
Rossi heeft daarvoor ondertussen een complete structuur om zich heen gebouwd. De weg van VR46 liep van de Riders Academy en Moto3 en Moto2 uiteindelijk naar een eigen MotoGP-team. Rossi is nog steeds het gezicht van het project, maar het project kan inmiddels functioneren zonder dat hij iedere minuut aanwezig is. MotoGP omschrijft hem als eigenaar, met Salucci en Nieto als de mannen die het team dagelijks leiden. Voor Xavi begint die fase bij Oranje nu pas, maar de kern van de opgave is vergelijkbaar: niet langer zelf het verschil maken, maar ervoor zorgen dat anderen dat kunnen.
Daar houdt de vergelijking ook op
Er is natuurlijk een belangrijk verschil. Xavi is daadwerkelijk bondscoach. Als Nederland slecht speelt, heeft hij de verkeerde tactiek gekozen, de verkeerde spelers opgesteld of ze niet goed genoeg voorbereid. Zijn invloed op het sportieve resultaat is veel directer. Rossi is eigenaar en bepaalt mee over de grote koers van VR46, maar Pablo Nieto en Uccio Salucci leiden het dagelijkse racebedrijf. Wie van Rossi een soort voetbaltrainer in een MotoGP-pitbox maakt, doet dus beide functies tekort.
De parallel zit dan ook niet in hun functietitel, maar in de omschakeling die eraan voorafging. Xavi en Rossi waren jarenlang zelf het belangrijkste instrument waarmee ze hun ideeën uitvoerden. Daarna kwam het moment waarop dat instrument verdween en hun grootste kwaliteit niet meer mocht zijn dat zij zelf precies wisten wat er moest gebeuren. Ze moesten leren hoe ze ervoor konden zorgen dat anderen het weten.
