Ride-by-wire betekent dat het gashandvat van een motorfiets de gaskleppen niet meer rechtstreeks met een mechanische kabel opent. Een sensor registreert hoeveel gas je geeft, de informatie gaat naar de ECU en een elektrische actuator bepaalt vervolgens hoe ver de gaskleppen daadwerkelijk openen.
Je rechterhand geeft dus nog altijd de opdracht, maar tussen jouw gashandvat en het motorblok zit elektronica die bepaalt hoe die opdracht wordt uitgevoerd. Dat maakt technieken mogelijk als verschillende rijmodi, cruisecontrol en verfijndere traction control.
Hoe werkte een gashendel vroeger?
Bij een traditionele motorfiets loopt er een gaskabel van het gashandvat naar het gasklephuis of, bij oudere motoren, naar de carburateurs. Draai je aan het gas, dan trekt de kabel direct aan het mechanisme dat bepaalt hoeveel lucht het motorblok binnenkomt.
De relatie is daardoor grotendeels mechanisch: een bepaalde beweging aan het gashandvat veroorzaakt een bepaalde beweging van de gasklep.
Bij ride-by-wire verdwijnt die directe mechanische verbinding. Sensoren registreren de stand en beweging van het gashandvat en sturen die informatie naar de ECU. Die elektronische regeleenheid bepaalt vervolgens welke stand van de gaskleppen op dat moment gewenst is en laat een elektromotor de kleppen bedienen.
Betekent ride-by-wire dat de motor niet doet wat jij vraagt?
Dat klinkt misschien zo, maar in normaal gebruik merk je vooral dat de elektronica jouw gascommando vertaalt. Hoe die vertaling eruitziet kan per motor en per gekozen rijmodus verschillen.
Stel dat je het gashandvat in één snelle beweging ver opendraait. Bij een eenvoudige mechanische gaskabel volgt de gasklep die beweging rechtstreeks. Bij ride-by-wire kan de ECU bepalen dat een iets geleidelijkere opening op dat moment beter is, bijvoorbeeld omdat dat een soepelere vermogensafgifte geeft of past bij de gekozen Rain-modus.
Omgekeerd kan een sportieve rijmodus juist een directere reactie op dezelfde beweging van je pols geven. Je hoeft daarvoor niets aan het motorblok te veranderen; de software past de relatie tussen het gashandvat en de gaskleppen aan.
Dat is een van de belangrijkste redenen waarom rijmodi op moderne motorfietsen zoveel meer kunnen veranderen dan alleen het maximale vermogen. Yamaha gebruikt zijn elektronische gasklep bijvoorbeeld om verschillende throttle responses mogelijk te maken.
Wat is het voordeel van ride-by-wire?
De grote winst zit niet in het ontbreken van een kabel op zichzelf, maar in wat de elektronica vervolgens kan doen.
Omdat de ECU controle heeft over de gaskleppen kan hij de gasrespons aanpassen, het motorkoppel terugnemen wanneer traction control ingrijpt en bij sommige systemen zelf gas bijgeven. Dat vormt de technische basis voor verschillende elektronische rijhulpen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- verschillende rijmodi;
- traction control;
- cruisecontrol;
- launch control;
- wheelie control;
- instelbare gasrespons;
- een auto-blipper bij terugschakelen.
Niet iedere motor met ride-by-wire heeft automatisch al die functies. Ride-by-wire maakt ze technisch gemakkelijker mogelijk, maar de fabrikant bepaalt welke sensoren, software en extra hardware daadwerkelijk worden toegepast.
Wat hebben rijmodi met ride-by-wire te maken?
Heel veel. Op een motor met een puur mechanische gaskabel is de relatie tussen jouw pols en de gasklep grotendeels vastgelegd door de mechanica. Met ride-by-wire kan software die relatie veranderen.
Een Rain-modus kan bijvoorbeeld zorgen dat dezelfde draai aan het gashandvat minder abrupt koppel oplevert dan in Sport. Daardoor reageert de motor rustiger zonder dat jij opeens een ander motorblok hebt.
Dat is ook waarom de mededeling dat een rijmodus het gas “milder” maakt niet noodzakelijk betekent dat het maximale vermogen sterk wordt begrensd. Soms verandert vooral de manier waarop het vermogen beschikbaar komt.
Yamaha bijvoorbeeld beschrijft binnen zijn huidige Ride Control-systeem bijvoorbeeld afzonderlijke instellingen voor de vermogensafgifte waarbij de throttle response van sportief naar mild kan worden aangepast.
Waarom heeft traction control ride-by-wire nodig?
Eenvoudige traction control kan ook op andere manieren ingrijpen, bijvoorbeeld via ontsteking of brandstofinspuiting. Met een elektronisch aangestuurde gasklep krijgt de ECU er echter een bijzonder verfijnde mogelijkheid bij: hij kan tijdelijk minder gasklepopening geven dan jij met je rechterhand vraagt.
Wanneer het achterwiel begint door te spinnen, kan de elektronica het motorkoppel daardoor gecontroleerd terugbrengen en daarna weer opbouwen zodra er voldoende grip is.
Moderne systemen combineren daarvoor vaak informatie van meerdere sensoren. Bij geavanceerde traction control kan ook de hellingshoek van de motor worden meegenomen. Dat behandelen we uitgebreider in onze uitleg over traction control op een motor.
Waarom heb je ride-by-wire nodig voor cruisecontrol?
Bij traditionele cruisecontrol moet een systeem op een of andere manier de mechanische gasklep vasthouden of bedienen. Ride-by-wire maakt dat veel eenvoudiger, omdat de ECU de gaskleppen sowieso al elektronisch aanstuurt.
Zodra je een gewenste snelheid instelt, kan de motor de gasklepstand zelf aanpassen om die snelheid vast te houden. Rijd je een helling op, dan kan iets meer gas nodig zijn; bergaf juist minder. Je hoeft het gashandvat daarvoor niet op dezelfde positie te houden.
Dat maakt niet iedere ride-by-wire-motor automatisch geschikt voor cruisecontrol. Fabrikanten moeten de functie nog steeds in hardware en software ondersteunen, maar de elektronische gasklepbediening vormt wel een belangrijke technische basis.
Wat heeft een auto-blipper met ride-by-wire te maken?
Bij terugschakelen moet het toerental van het motorblok omhoog om beter bij de lagere versnelling te passen. Een rijder kan dat zelf doen door tijdens het terugschakelen kort tussengas te geven.
Een auto-blipper automatiseert dat. De elektronica opent tijdens het terugschakelen kort de gaskleppen zodat het toerental stijgt. Daarvoor moet de motor de gaskleppen onafhankelijk van jouw rechterhand kunnen bedienen.
Daarom zie je bidirectionele quickshifters met auto-blipper vooral in combinatie met elektronische gasklepbediening. Een simpele quickshifter die alleen opschakelen ondersteunt heeft dat niet noodzakelijk nodig.
Kan ride-by-wire vertraging geven?
In theorie bepaalt de software hoe de motor op jouw commando reageert en daardoor kunnen twee ride-by-wire-motoren totaal verschillend aanvoelen. Een slecht of zeer voorzichtig afgestelde gasrespons kan voor een rijder minder direct voelen dan gewenst.
Dat betekent niet dat elektronische gasbediening per definitie trager is dan een gaskabel. Moderne systemen kunnen juist zeer snel en nauwkeurig reageren. De fabrikant kan bovendien bewust kiezen voor verschillende reacties afhankelijk van versnelling, toerental of rijmodus.
Het gevoel aan het gas wordt daardoor steeds meer een kwestie van softwarekalibratie. Twee motoren met hetzelfde principe van ride-by-wire kunnen aan het gashandvat alsnog compleet verschillend aanvoelen.
Is ride-by-wire minder betrouwbaar dan een gaskabel?
Een mechanische gaskabel is technisch eenvoudiger, maar moderne elektronische gasklepsystemen zijn ontworpen met controle- en veiligheidsfuncties. De exacte constructie verschilt per fabrikant en model.
Voor de koper van een moderne motor is ride-by-wire inmiddels vooral normale motortechniek geworden. Het systeem wordt al jaren toegepast op zowel sportmotoren als naked bikes, allroads en toermotoren. Yamaha gebruikte elektronische gasklepbediening bijvoorbeeld al vanaf 2006 op een productiemotor en past de techniek inmiddels breed toe.
Is ride-by-wire belangrijk bij het kopen van een motor?
Op zichzelf zou het voor ons zelden een reden zijn om een motor wel of niet te kopen. Belangrijker is wat de fabrikant ermee doet. Een goed gekalibreerde motor met ride-by-wire kan zeer natuurlijk aanvoelen en ondertussen functies bieden als cruisecontrol, instelbare rijmodi en geavanceerde traction control. Een andere motor kan met dezelfde techniek juist een gasrespons hebben die je minder prettig vindt.
Kijk daarom niet alleen naar de regel “ride-by-wire” in een specificatielijst. Interessanter is welke mogelijkheden eraan gekoppeld zijn en, vooral, hoe de gasrespons tijdens een proefrit aanvoelt.
Ride-by-wire is uiteindelijk geen automatisch gaspedaal en ook geen systeem dat zelf bepaalt waar je heen rijdt. Jij vraagt nog steeds om meer of minder vermogen. Alleen loopt die vraag niet langer via een staalkabel rechtstreeks naar de gaskleppen, maar via sensoren, de ECU en software. Juist die tussenstap heeft een groot deel van de moderne motorelektronica mogelijk gemaakt.
